არგანის ზეთი ხშირად გვხვდება შამპუნების, ნიღბების, კონდიციონერებისა და თმის ზეთების შემადგენლობაში. მაგრამ რა ხდის მას განსაკუთრებულს? მხოლოდ სილამაზის ინდუსტრიაში დამკვიდრებული პოპულარობა, თუ მისი თვისებები მეცნიერულადაც არის შესწავლილი?
ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად უნდა გავიგოთ, საიდან მიიღება არგანის ზეთი, რა ნივთიერებებს შეიცავს და როგორ შეიძლება იმოქმედოს თმის ღერზე.
საიდან მოდის არგანის ზეთი?
არგანის ზეთი მიიღება არგანის ხის (Argania spinosa) ნაყოფის კურკის გულიდან. ეს ხე ძირითადად მაროკოს სამხრეთ-დასავლეთ რეგიონში იზრდება და ადგილობრივი ეკოსისტემისა და კულტურის მნიშვნელოვანი ნაწილია.
საინტერესოა, რომ 2014 წელს UNESCO-მ არგანის ხესთან დაკავშირებული ტრადიციული ცოდნა და პრაქტიკა კაცობრიობის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
კოსმეტიკური დანიშნულების არგანის ზეთის მისაღებად, როგორც წესი, მოუხალავ გულებს იყენებენ, საკვებად განკუთვნილი ზეთის წარმოებაში კი გულებს ხშირად წინასწარ ხალავენ. დამუშავების მეთოდმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს ზეთის არომატსა და თვისებებზე.
რა იმალება არგანის ზეთის ქიმიურ შემადგენლობაში?
არგანის ზეთის ერთ-ერთი მთავარი თავისებურება მისი ცხიმოვანი მჟავების შემადგენლობაა.
2022 წელს გამოქვეყნებული სამეცნიერო მიმოხილვის მიხედვით, არგანის ზეთის დაახლოებით 80%-ს უჯერი ცხიმოვანი მჟავები შეადგენს. მათ შორის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია:
- ოლეინის მჟავა (43–49%) — მონოუჯერი ცხიმოვანი მჟავა, რომელიც არგანის ზეთის ერთ-ერთი ძირითადი კომპონენტია.
- ლინოლის მჟავა (29–36%) — პოლიუჯერი, ომეგა-6 ჯგუფის ცხიმოვანი მჟავა.
არგანის ზეთი ასევე შეიცავს ტოკოფეროლებს, რომლებიც E ვიტამინის ჯგუფის ნაერთებია და ანტიოქსიდანტური თვისებებით გამოირჩევა. განსაკუთრებით საინტერესოა გამა-ტოკოფეროლი, რომელიც არგანის ზეთში ტოკოფეროლების ძირითად ნაწილს წარმოადგენს.
ანტიოქსიდანტები ხელს უწყობენ ჟანგვითი პროცესების შენელებას, თუმცა მნიშვნელოვანია განვასხვაოთ ზეთის ლაბორატორიულად დადასტურებული ანტიოქსიდანტური თვისებები და მისი რეალური ეფექტი ადამიანის თმაზე.
ამ ნივთიერებების არსებობა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ზეთი ყველა სახის დაზიანებას აღადგენს. ამის შესაფასებლად უშუალოდ თმაზე ჩატარებული კვლევებია საჭირო.
როგორ მოქმედებენ ზეთები თმის ზედაპირზე?
იმისთვის, რომ არგანის ზეთის მოქმედება გავიგოთ, ჯერ თმის აგებულებას უნდა შევეხოთ.
თმის ღერის გარეთა შრეს კუტიკულა ეწოდება. ის ერთმანეთზე გადაფარებული უჯრედებისგან შედგება, რომლებიც ღერის შიდა სტრუქტურას იცავს.
ხშირი შეღებვის, გაღიავების, მაღალი ტემპერატურისა და მექანიკური ხახუნის შედეგად კუტიკულის ზედაპირი შეიძლება დაზიანდეს. სწორედ ამიტომ ხშირად ხდება თმა უხეში, ადვილად იბურდება და კარგავს ბზინვარებას.
მცენარეული ზეთები თმის მოვლის საშუალებებში გამოიყენება, მათ შორის, დამარბილებელი და ზედაპირის საპოხი თვისებების გამო.
თმის ზედაპირზე ზეთოვანი ფენის არსებობამ შეიძლება შეამციროს ღერებს შორის ხახუნი, გააადვილოს დავარცხნა და თმას უფრო გლუვი შეგრძნება მიანიჭოს.
რატომ ბზინავს უფრო გლუვი თმა? როდესაც თმის ზედაპირი შედარებით მოწესრიგებულია, სინათლე მისგან უფრო თანაბრად ირეკლება. ამიტომ ბზინვარება მხოლოდ თმის ფერთან კი არა, მისი ზედაპირის მდგომარეობასთანაც არის დაკავშირებული.
ეს მექანიზმები თმის კონდიცირების შესახებ სამეცნიერო ლიტერატურაში კარგად არის აღწერილი. თუმცა კონკრეტული შედეგი დამოკიდებულია ზეთის ტიპზე, რაოდენობაზე, მთლიან ფორმულასა და თავად თმის მდგომარეობაზე.
რას გვიჩვენებს 2022 წლის კვლევა არგანის ზეთის შესახებ?
არგანის ზეთის შესახებ ერთ-ერთი განსაკუთრებით საინტერესო კვლევა 2022 წელს გამოქვეყნდა სამეცნიერო ჟურნალში Journal of Cosmetic Dermatology.
მკვლევრებს სურდათ გაერკვიათ, შეეძლო თუ არა არგანის ზეთით წინასწარ დამუშავებას თმის დაცვა ქიმიური ჟანგვითი დაზიანებისგან.
ექსპერიმენტისთვის გამოიყენეს ადამიანის მოჭრილი თმის ნიმუშები, რომლებიც სამ ჯგუფად დაყვეს.
პირველი ჯგუფის თმაზე პირდაპირ იმოქმედეს ჟანგვითი ნივთიერებით. დანარჩენ ორ ჯგუფში კი თმა ჯერ არგანის ზეთით დაამუშავეს, შემდეგ ერთ ჯგუფში ზეთი ფიზიკურად მოაშორეს, მეორეში — დაბანით, და მხოლოდ ამის შემდეგ მოახდინეს ქიმიური ზემოქმედება.
მკვლევრებმა სპეციალური მეთოდებით გაზომეს თმის ცილის დანაკარგი და შეისწავლეს ღერის ზედაპირზე მომხდარი ცვლილებები.
შედეგი საინტერესო აღმოჩნდა: არგანის ზეთით წინასწარ დამუშავებულ ორივე ჯგუფში ცილის დანაკარგი სტატისტიკურად მნიშვნელოვნად ნაკლები იყო, ვიდრე იმ ჯგუფში, სადაც ზეთი არ გამოუყენებიათ.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
თმის ღერის ძირითადი სტრუქტურული კომპონენტი კერატინია — ცილა, რომლის მდგომარეობაც თმის გამძლეობასთან არის დაკავშირებული. ქიმიურმა დაზიანებამ შეიძლება ხელი შეუწყოს ცილოვანი მასალის დაკარგვას.
კვლევის შედეგები მიუთითებს, რომ არგანის ზეთით წინასწარ დამუშავებას გარკვეული ქიმიური დაზიანებისგან დაცვის პოტენციალი აქვს.
თუმცა ეს იყო ლაბორატორიული ექსპერიმენტი მოჭრილ თმაზე და არა ადამიანებზე ჩატარებული ხანგრძლივი კლინიკური კვლევა. ამიტომ შედეგი არ ნიშნავს, რომ არგანის ზეთი უკვე დაზიანებულ თმას პირვანდელ მდგომარეობას დაუბრუნებს.
შეუძლია არგანის ზეთს გაყოფილი ბოლოების აღდგენა ან თმის ზრდის დაჩქარება?
აქ მნიშვნელოვანია განვასხვაოთ კოსმეტიკური ეფექტი და თმის სტრუქტურის რეალური აღდგენა.
არგანის ზეთს შეუძლია თმის ბოლოების დარბილება და უფრო გლუვი იერის შექმნაში დახმარება, მაგრამ უკვე გაყოფილ ბოლოებს სამუდამოდ ვერ აერთიანებს. ასეთი ბოლოების მოსაშორებლად შეჭრაა საჭირო.
ამასთან, თმის ზედაპირის დამარბილებელი მოვლა შეიძლება სასარგებლო იყოს ხახუნისა და ყოველდღიური მექანიკური დაზიანების შესამცირებლად.
რაც შეეხება თმის ზრდის დაჩქარებას, ამ ეტაპზე არ არსებობს საკმარისი ხარისხიანი კლინიკური მტკიცებულება, რომ მხოლოდ არგანის ზეთის გამოყენება თმის ზრდას აჩქარებს ან თმის ცვენას მკურნალობს.
ამიტომ მისი მთავარი დანიშნულება თმის მოვლაში უფრო მეტად ღერის მდგომარეობის, სირბილის, სიგლუვისა და ვიზუალური ბზინვარების გაუმჯობესებას უკავშირდება.
როგორ გამოვიყენოთ არგანის ზეთის შემცველი საშუალებები?
ზეთის გამოყენებისას რაოდენობა მნიშვნელოვანია. განსაკუთრებით თხელ თმაზე ჭარბმა რაოდენობამ შეიძლება სიმძიმისა და ცხიმიანობის შეგრძნება გამოიწვიოს.
ჩამოუბანელი თმის ზეთის გამოყენებისას, პროდუქტის ინსტრუქციის შესაბამისად, უმჯობესია მცირე რაოდენობით დაწყება და მისი თმის სიგრძესა და ბოლოებზე გადანაწილება.
არგანის ზეთი შეიძლება შედიოდეს როგორც ცალკე პროდუქტში, ისე რამდენიმე ზეთისგან შექმნილ ნაზავში. ამ შემთხვევაში საბოლოო შედეგს განსაზღვრავს არა მხოლოდ ერთი ინგრედიენტი, არამედ მთელი ფორმულა.
რატომ არის არგანის ზეთი DIVARA-ს ფორმულის ნაწილი?
DIVARA-ს თმის ზეთი აერთიანებს ხუთ ბუნებრივ ზეთს, რომელთაგან ერთ-ერთი არგანია.
მისი შერჩევის ერთ-ერთი მიზეზი არგანის ზეთის ქიმიური შემადგენლობა და თმის მოვლაში გამოყენების შესწავლილი თვისებებია.
ჩვენთვის მნიშვნელოვანია, რომ თმის მოვლა მხოლოდ ვიზუალურ ეფექტს არ უკავშირდებოდეს — მომხმარებელმა იცოდეს, რას შეიცავს მისი პროდუქტი და რატომ გამოიყენება კონკრეტული ინგრედიენტი.
არგანის ზეთი არ არის ჯადოსნური საშუალება, რომელიც თმის ყველა პრობლემას აგვარებს. თუმცა მისი შემადგენლობა, დამარბილებელი თვისებები და თმის ქიმიური დაზიანების შესახებ არსებული კვლევები მას საინტერესო ინგრედიენტად აქცევს.
DIVARA-ს ბლოგში სწორედ ასეთი მიდგომით გავაგრძელებთ სხვა ინგრედიენტების გაცნობასაც — მეცნიერებაზე დაფუძნებული ინფორმაციით, გასაგები ახსნებითა და რეალისტური მოლოდინებით.
გამოყენებული სამეცნიერო წყაროები
1. Sharifi N. და სხვ. (2022) — Argan oil as a pretreatment of human hair before exposure to oxidative damage: Attenuated total reflectance and protein loss studies.
Journal of Cosmetic Dermatology.
2. Argan Oil: Chemical Composition, Extraction Process, and Quality Control (2022).
Frontiers in Nutrition — სამეცნიერო მიმოხილვა არგანის ზეთის შემადგენლობისა და წარმოების შესახებ.
სრული სტატიის წაკითხვა — PubMed Central
3. Dias M.F.R.G. (2015) — Hair Cosmetics: An Overview.
International Journal of Trichology — სამეცნიერო მიმოხილვა თმის სტრუქტურისა და კოსმეტიკური ინგრედიენტების მოქმედების შესახებ.
სრული სტატიის წაკითხვა — PubMed Central
4. UNESCO (2014) — Argan, practices and know-how concerning the argan tree.
სტატია საინფორმაციო დანიშნულებისაა. აღწერილი კვლევების ნაწილი ეხება სუფთა არგანის ზეთს და არა DIVARA-ს მზა ფორმულაზე ჩატარებულ ტესტირებას.