ქოქოსის ზეთს თმის მოვლაში დიდი ხანია იყენებენ. თუმცა მისი პოპულარობა მხოლოდ სასიამოვნო სირბილესა და ტროპიკულ არომატს არ უკავშირდება: მეცნიერები იკვლევენ, როგორ აღწევს ის თმის ღერში და შეუძლია თუ არა ცილოვანი მასალის დაკარგვის შემცირება.
რა განასხვავებს ქოქოსის ზეთს სხვა ზეთებისგან? რას გვიჩვენებს ლაბორატორიული კვლევები და რა მოლოდინი შეიძლება გვქონდეს ყოველდღიური გამოყენებისას? ამ კითხვებზე პასუხი მისი წარმოშობითა და შემადგენლობით იწყება.
საიდან მიიღება ქოქოსის ზეთი?
ქოქოსის პალმა (Cocos nucifera) ტროპიკული მცენარეა, რომლის ნაყოფის თეთრი რბილობიც ზეთის მიღების წყაროა. ქოქოსის ზეთის ეს წარმოშობა აღწერილია Codex Alimentarius-ის მცენარეული ზეთების სტანდარტშიც. [1]
საინტერესოა, რომ ბოტანიკური თვალსაზრისით ქოქოსი ნამდვილი კაკალი არ არის: ის კურკიანი ნაყოფის ტიპს მიეკუთვნება. მისი გარსი, ბოჭკოვანი შრე, თეთრი რბილობი და შიგნით არსებული სითხე ერთმანეთისგან განსხვავებული ნაწილებია. [2]
შესაბამისად, ქოქოსის წყალი, ქოქოსის რძე და ქოქოსის ზეთი ერთი და იგივე პროდუქტი არ არის. ზეთის თვისებების შეფასებისას სწორედ მის ცხიმოვან შემადგენლობაზე უნდა ვისაუბროთ.
რა არის განსაკუთრებული მის შემადგენლობაში?
არგანის ზეთის მსგავსად, ქოქოსის ზეთის ძირითადი კომპონენტები ტრიგლიცერიდებია. ეს მოლეკულები გლიცეროლისა და ცხიმოვანი მჟავებისგან შედგება.
ქოქოსის ზეთში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ლაურინის მჟავა. Codex-ის ცხრილში მისი წილი ცხიმოვანი მჟავების დაახლოებით ნახევარს შეადგენს. ეს არ ნიშნავს, რომ ბოთლის ნახევარი თავისუფალი ლაურინის მჟავაა: საუბარია ზეთის ცხიმოვანი მჟავების შემადგენლობაზე. [1]
სწორედ ლაურინის მჟავით მდიდარი ტრიგლიცერიდების აგებულება და თმის ცილებთან ურთიერთქმედება განიხილება ქოქოსის ზეთის ღერში შეღწევის ერთ-ერთ ახსნად. თუმცა მოლეკულური თავისებურების ცოდნა შედეგის დასამტკიცებლად საკმარისი არ არის - ამისთვის თმაზე ჩატარებული კვლევებიც გვჭირდება. [3]
როგორ შეისწავლეს ქოქოსის ზეთის თმის ღერში შეღწევა?
თმის ზედაპირზე დარჩენილი ზეთოვანი ფენა და ღერის შიგნით შეღწეული ზეთი განსხვავებული მოვლენებია. ორივე შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს მოვლისთვის, მაგრამ მათი ერთმანეთისგან გარჩევა კვლევის მეთოდს მოითხოვს.
2001 წელს Journal of Cosmetic Science-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში მეცნიერებმა ქოქოსისა და მინერალური ზეთით დამუშავებული თმის განივი ჭრილები შეისწავლეს. სპეციალური მასსპექტრომეტრიული მეთოდით მათ ზეთებთან დაკავშირებული ქიმიური ნიშნების განაწილებას დააკვირდნენ. [4]
შედეგები მიუთითებდა, რომ ქოქოსის ზეთი თმის ღერში აღწევდა, მაშინ როდესაც მინერალური ზეთის შემთხვევაში იმავე კვლევაში ასეთი შეღწევა არ გამოვლენილა.
ეს გვაძლევს კონკრეტულ მექანიზმზე საუბრის საფუძველს. ამავე დროს, კვლევა თავისთავად ვერ განსაზღვრავს, რამდენად შესამჩნევი იქნება ეფექტი კონკრეტული ადამიანის თმაზე ან რამდენი ზეთის გამოყენებაა მისთვის ოპტიმალური.
რას გვიჩვენებს 2003 წლის კვლევა ცილის დანაკარგზე?
თმის ღერის ძირითადი სტრუქტურული მასალა კერატინული ცილებია. ამიტომ ცილოვანი მასალის დანაკარგი ერთ-ერთი მაჩვენებელია, რომელსაც თმის დაზიანების შესაფასებლად იყენებენ.
2003 წელს Aarti S. Rele-მ და R. B. Mohile-მ შეადარეს ქოქოსის, მზესუმზირისა და მინერალური ზეთის მოქმედება სხვადასხვა მდგომარეობაში მყოფ თმაზე. ქოქოსის ზეთმა შესწავლილ პირობებში შეამცირა ცილის დანაკარგი როგორც დაუზიანებელ, ისე დაზიანებულ თმაში, დაბანამდე და დაბანის შემდეგ გამოყენებისას. [3]
მთავარი დასკვნა ასეთია: ქოქოსის ზეთს გარკვეულ საცდელ პირობებში შეუძლია თმიდან ცილოვანი მასალის დაკარგვის შემცირება.
შედეგის შეფასებისას კვლევის კონტექსტიც მნიშვნელოვანია. ავტორები თმის მოვლის პროდუქტების მწარმოებელი კომპანიის კვლევით განყოფილებას წარმოადგენდნენ. ეს მონაცემებს თავისთავად არ აუქმებს, თუმცა დამოუკიდებელი კვლევები და განსხვავებულ ფორმულებზე შემოწმება დასკვნის გამყარებას ეხმარება.
რას ამბობს 2022 წლის კვლევა თმის ფორიანობაზე?
2022 წელს International Journal of Cosmetic Science-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ ქოქოსის ზეთზე დაფუძნებული თმის ზეთები შეისწავლა. მეცნიერები აკვირდებოდნენ დაბანის მოდელურ პირობებში თმის ფორიანობისა და მექანიკური თვისებების ცვლილებას. [5]
მათ გამოიყენეს ფოროვანი სტრუქტურის გაზომვის მეთოდი, შეამოწმეს ცალკეული ღერის გამძლეობა და შეაფასეს ფერის შენარჩუნებაც. გამოყენებულმა ფორმულებმა ტესტებში ფორიანობის მატება შეზღუდა და ზოგიერთი მექანიკური მაჩვენებელი გააუმჯობესა.
ავტორები ეფექტს ნაწილობრივ ხსნიან თმის შიგნით ნივთიერებების გადაადგილების გზების შეზღუდვით, რამაც შეიძლება ცილებისა და ზედაპირულად აქტიური ნივთიერებების ურთიერთქმედება შეამციროს.
აქ ზუსტი ფორმულირება მნიშვნელოვანია: კვლევა ეხებოდა ქოქოსის ზეთზე დაფუძნებულ კონკრეტულ პროდუქტებსა და განსაზღვრულ ტესტებს. მის შედეგს ავტომატურად ვერ მივაწერთ ყველა ზეთსა თუ ნებისმიერ მრავალკომპონენტიან ნაზავს.
ზეთის გამოყენება თმის წყლით დატენიანებას ნიშნავს?
თმის სირბილე, წყლის შემცველობა და ზედაპირზე ზეთოვანი ფენის არსებობა ერთმანეთთან დაკავშირებული, მაგრამ განსხვავებული მახასიათებლებია. ზეთის წასმა თავისთავად თმაში წყლის დამატებას არ ნიშნავს.
2007 წლის კვლევაში ზეთოვანი ფენები თმის მიერ წყლის ორთქლის შთანთქმის სიჩქარეზე მოქმედებდა. ეს გვიჩვენებს, რომ ზეთს შეუძლია თმასა და გარემოს შორის ტენის მიმოცვლის შეცვლა. მხოლოდ ამ შედეგით ვერ დავასკვნით, რომ მეტი ზეთი ყოველთვის მეტ დატენიანებას მოგვცემს. [6]
ქოქოსის ზეთი თმის ზრდას აჩქარებს?
თმის ღერის მოვლა და ფოლიკულიდან ახალი თმის ზრდა სხვადასხვა პროცესია. ცილის დანაკარგის შემცირება ან უფრო მოვლილი იერი თავისთავად არ ადასტურებს ზრდის დაჩქარებას.
2022 წლის სისტემურმა მიმოხილვამ ქოქოსის, აბუსალათინისა და არგანის ზეთების შესახებ 22 შერჩეული ნაშრომი გააანალიზა. ავტორები ქოქოსის ზეთის თმის ხარისხთან დაკავშირებულ მონაცემებს განიხილავენ, თუმცა თმის ზრდაზე მისი გავლენის მტკიცებულებებს შეზღუდულად აფასებენ. [7]
ამიტომ ქოქოსის ზეთის გამოყენებას შეგვიძლია მოვლის ნაწილი ვუწოდოთ, მაგრამ თმის ზრდის დაჩქარებისა თუ ცვენის მკურნალობის დაპირებას მხოლოდ ამ კვლევებზე ვერ დავაფუძნებთ.
როგორ გამოვიყენოთ ქოქოსის ზეთის შემცველი საშუალებები?
კარგი საწყისი წერტილია პროდუქტის ინსტრუქცია და მცირე რაოდენობა. სუფთა ზეთი, ჩამოსაბანი ნიღაბი და რამდენიმე ინგრედიენტისგან შექმნილი ჩამოუბანელი საშუალება გამოყენების ერთსა და იმავე წესს ყოველთვის არ მოითხოვს.
- ჩამოუბანელი საშუალება თავდაპირველად მცირე რაოდენობით გადაანაწილე თმის სიგრძესა და ბოლოებზე, ინსტრუქციის შესაბამისად.
- დაბანამდე გამოსაყენებელი პროდუქტი გამოიყენე მისი მითითებების მიხედვით. კვლევაში დაბანამდე გამოყენების ეფექტი არ ნიშნავს, რომ ყველა ნაზავი ღამით უნდა დაიტოვო.
- დააკვირდი თმის შეგრძნებასა და იერს. თუ თმა მძიმდება ან ზედმეტად ცხიმიანდება, რაოდენობა შეამცირე.
- მზა პროდუქტის არჩევისას გაითვალისწინე მთელი შემადგენლობა. ერთი ინგრედიენტის შესახებ კვლევა საბოლოო ფორმულის ეფექტს სრულად ვერ აღწერს.
ყოველდღიური მოვლის მიზანია თმა იყოს უფრო რბილი, ადვილად მოსავლელი და სასიამოვნო შეხებისას. დიდი რაოდენობის ზეთი უკეთეს შედეგს ავტომატურად არ ნიშნავს.
DIVARA-ს ბლოგში ჩვენთვის მნიშვნელოვანია, მკითხველმა გაიგოს როგორც ინგრედიენტის შესაძლებლობები, ისე კვლევის ფარგლები. ამ ცოდნით უფრო ადვილია პროდუქტის გააზრებულად არჩევა და საკუთარი თმისთვის შესაფერისი პროდუქტის პოვნა.
ქოქოსის ზეთის ყველაზე საინტერესო მხარე თმის ღერთან მისი ურთიერთქმედების შესახებ არსებული მონაცემებია. რეალისტური მოლოდინი კი იწყება იმის გაგებით, რა გაზომეს მეცნიერებმა და რას ჯერ კიდევ სჭირდება უკეთ შესწავლა.
გამოყენებული სამეცნიერო წყაროები
1. FAO / Codex Alimentarius. მცენარეული ზეთების სტანდარტი: ქოქოსის ზეთის წარმოშობა და ცხიმოვანი მჟავების შემადგენლობა.
2. Royal Botanic Gardens, Kew. Cocos nucifera: ქოქოსის პალმისა და მისი ნაყოფის ბოტანიკური აღწერა.
ბოტანიკური აღწერის ნახვა - Kew
3. Rele A.S., Mohile R.B. (2003). ქოქოსის, მზესუმზირისა და მინერალური ზეთის შედარება თმის დაზიანებისა და ცილის დანაკარგის შესაფასებლად. Journal of Cosmetic Science, 54(2), 175-192.
4. Ruetsch S.B. და სხვ. (2001). ქოქოსისა და მინერალური ზეთის თმის ღერში შეღწევის მასსპექტრომეტრიული კვლევა. Journal of Cosmetic Science, 52(3), 169-184.
შეღწევის კვლევის ნახვა - PubMed
5. Kaushik V. და სხვ. (2022). ქოქოსის ზეთზე დაფუძნებული თმის ზეთის ეფექტის შეფასება ფორიანობის გაზომვით. International Journal of Cosmetic Science, 44(3), 289-298.
2022 წლის კვლევის ნახვა - PubMed
6. Keis K., Huemmer C.L., Kamath Y.K. (2007). ზეთოვანი ფენების გავლენა ადამიანის თმის მიერ წყლის ორთქლის შთანთქმაზე. Journal of Cosmetic Science, 58(2), 135-145.
ტენის მიმოცვლის კვლევის ნახვა - PubMed
7. Phong C. და სხვ. (2022). ქოქოსის, აბუსალათინისა და არგანის ზეთების თმაზე გამოყენების სისტემური მიმოხილვა. Journal of Drugs in Dermatology, 21(7), 751-757.
სისტემური მიმოხილვის ნახვა - PubMed
სტატია საგანმანათლებლო დანიშნულებისაა. განხილული კვლევები ეხება ქოქოსის ზეთს ან კონკრეტულ საცდელ პროდუქტებს და არა DIVARA-ს მზა ფორმულაზე ჩატარებულ კლინიკურ გამოცდებს.
